Nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ có nguy cơ cao bị nhiễm HIV

Hiện nay theo ước tính của WHO/UNICEF thì phụ nữ có thai bị nhiễm HIV (Human - Immunodeficiency Virus: virus gây suy giảm miễn dịch ở người) có nguy cơ lây truyền sang con là 30%. Lây truyền qua các giai đoạn: 5% lây truyền trong thời gian mang thai; 10% trong quá trình sinh đẻ và 15% nuôi con bằng sữa mẹ (NCBSM) sau sinh. Trong cộng đồng nếu những bà mẹ bị nhiễm HIV đều nuôi con bằng sữa mẹ ước tính có khoảng 4% trẻ sơ sinh bị lây nhiễm. ở Việt Nam, tỷ lệ lây nhiễm HIV từ mẹ sang con có thấp hơn nhưng có xu hướng tăng nhanh trong những năm gần đây.

1. Các yếu tố nguy cơ lây truyền HIV qua nuôi con bằng sữa mẹ sau sinh.

- Từ phía bà mẹ:

• Tình trạng sức khoẻ và miễn dịch kém.
• Tình trạng nhiễm HIV, nếu bà mẹ bị nhiễm HIV ngay trong giai đoạn cho con bú thì nguy cơ lây nhiễm cao.
• Mẹ bị nhiễm khuẩn vú, viêm vú, áp xe vú.

- Đối với trẻ dưới 1 tuổi:

• Trẻ không bú mẹ hoàn toàn.
• Thời gian bú mẹ kéo dài.
• Tuổi nhỏ, nhất là trong những tháng đầu sau đẻ.
• Tình trạng đáp ứng miễn dịch kém.
• Trẻ bị thương tổn ở miệng, ruột.

2. Khi mẹ bị nhiễm HIV thì nên nuôi trẻ như thế nào ?

Nếu gia đình có điều kiện kinh tế đồng thời tiếp cận được với nguồn nước sạch kết hợp với sự chăm sóc y tế thích hợp thì nên sử dụng các sản phẩm thay thế sữa mẹ. Hiện nay, trên thị trường có các loại sữa công thức (Formula) dưới dạng sữa bột dành cho trẻ dưới 6 tháng và trên 6 tháng tuổi. Cách pha chế và liều lượng cho trẻ ăn theo sự chỉ dẫn ở hộp đựng sữa.

Tuy nhiên, trong cộng đồng một số địa phương có thể tiếp cận được với nguồn nước sạch nhưng sản phẩm thay thế sữa mẹ lại đắt tiền, vượt quá thu nhập của gia đình nên thường xảy ra tình trạng pha sữa quá loãng, cho trẻ ăn không đủ gây nguy cơ suy dinh dưỡng và tử vong cao ở trẻ sơ sinh.

Do vậy, nếu không đảm bảo được những điều kiện trên thì nuôi con bằng sữa mẹ là sự chọn lựa an toàn hơn.

Nuôi con bằng sữa mẹ như thế nào để giảm lây nhiễm HIV:

• Nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 1-3 tháng đầu: Ngoài sữa mẹ không cho trẻ ăn thêm bất cứ thức ăn, nước uống nào khác vì những thức ăn bổ sung trong 3 tháng đầu có thể gây viêm nhiễm đường ruột sẽ tăng nguy cơ lây nhiễm HIV. Nghiên cứu ở Nam Phi cho thấy ở nhóm bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 3 tháng đầu thì nguy cơ lây truyền virus cho trẻ sơ sinh thấp hơn nhóm bà mẹ không nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ.
• Rút ngắn thời gian nuôi con bằng sữa mẹ: thời gian bú mẹ càng kéo dài thì nguy cơ trẻ bị lây nhiễm HIV càng cao, do đó cần cai sữa sớm. Hiện nay khó xác định thời gian nào có thể cho trẻ bú mà không có nguy cơ lây nhiễm HIV. Vì vậy, nên ngừng cho bú ngay sau khi trẻ có nguồn sữa thay thế sữa mẹ hoặc thời kỳ trẻ bắt đầu ăn bổ sung.
• Tiệt trùng sữa mẹ: sữa mẹ vắt ra được xử lý nhiệt bằng cách đun nóng sữa đến 62⁰-63⁰C trong 30 phút.
• Sử dụng sữa của các bà mẹ khác: nguồn sữa cung cấp từ ngân hàng sữa mẹ đã được sàng lọc HIV hoặc bú trực ở những bà mẹ không bị nhiễm HIV.

3. Đề phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con

Trẻ em bị nhiễm HIV thường trong tình trạng sức khoẻ kém, suy dinh dưỡng và hay mắc các bệnh nhiễm khuẩn nhất là tiêu chảy, viêm phổi có nguy cơ tử vong cao. Một số biện pháp phòng ngừa có thể làm giảm nguy cơ lây nhiễm HIV từ mẹ
sang con.

• Tình dục an toàn: biện pháp tích cực nhất là phòng tránh lây nhiễm HIV cho phụ nữ, nam giới bằng cách áp dụng biện pháp tình dục an toàn. Điều trị và phòng tránh các bệnh khác lây qua đường tình dục (lậu, giang mai...) cũng làm giảm nguy cơ lây nhiễm HIV, bảo vệ trẻ em tránh bị lây nhiễm HIV.
• Phát hiện bà mẹ bị nhiễm HIV: cần tư vấn cho bà mẹ và giúp họ thực hiện xét nghiệm tự nguyện. Khi phát hiện phụ nữ mang thai bị nhiễm HIV cần được y tế theo dõi, uống thuốc phòng, xử lý cuộc đẻ.
• Quá trình sinh đẻ: trong khi sinh đẻ khả năng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con khá cao, cần được xử trí đặc biệt trong cuộc đẻ, sát trùng triệt để đường sinh dục, không cắt rạch vùng sinh dục ngoài. Trẻ sau khi đẻ cần tắm sạch chất gây trên người bằng dung dịch sát trùng nhẹ.
• Phòng lây nhiễm do bú sữa mẹ: tùy theo hoàn cảnh kinh tế xã hội, để bà mẹ tự quyết định lựa chọn phương pháp nuôi dưỡng trẻ nhỏ cho phù hợp.
• Phòng và điều trị nhiễm khuẩn của bà mẹ hoặc của trẻ: khi bà mẹ bị nứt núm vú, viêm vú, áp xe vú hoặc trẻ bị viêm miệng, tưa miệng... cần được xử trí kịp thời.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang