Chăm sóc trẻ suy dinh dưỡng tại nhà

Ước tính có khoảng 20 triệu trẻ em bị suy dinh dưỡng cấp tính thể nặng trên toàn thế giới. Theo tổ chức Y tế thế giới, suy dinh dưỡng nặng được xác định bằng ngưỡng dưới -3 SD của chỉ tiêu cân nặng theo chiều cao. Với trẻ em từ 6-59 tháng tuổi, chỉ tiêu chu vi giữa cánh tay dưới 110mm được xem là suy dinh dưỡng cấp tính thể nặng. Hầu hết số trẻ bị suy dinh dưỡng ở mức độ này sống ở khu vực nam á và cận Sahara.

Cán bộ dinh dưỡng cộng đồng có thể dễ dàng xác định trẻ bị suy dinh dưỡng cấp tính thể nặng bằng việc sử dụng thước đo chu vi vòng cánh tay hoặc xác định biểu đồ t ăng trưởng (dưới đường -3SD, tương đương với trẻ bị suy dinh dưỡng kênh C)

Khi trẻ được xác định bị suy dinh dưỡng cấp tính thể nặng, cần có sự khẳng định lại của cán bộ y tế và can thiệp điều trị tại cộng đồng hoặc cơ sở y tế. Chẩn đoán sớm và thực hiện các can thiệp từ tuyến cơ sở có thể giúp trẻ tránh được những ảnh hưởng suốt đời của suy dinh dưỡng nặng. Các nghiên cứu cho thấy 80% số ca bị suy dinh dưỡng cấp tính thể nặng có thể điều trị khỏi tại nhà.

1. Nguyên nhân chính gây nên suy dinh dưỡng ở trẻ nhỏ

• Chế độ ăn thiếu về số lượng và chất lượng.
• Mắc các bệnh nhiễm khuẩn đặc biệt là tiêu chảy, sởi, viêm cấp đường hô hấp...

2. Những yếu tố nguy cơ làm trẻ dẫn mắc suy dinh dưỡng

• Cân nặng sơ sinh thấp < 2500 g.
• Trẻ không được bú mẹ hoặc thời gian bú mẹ dưới 1 năm.
• Cho trẻ ăn bổ sung (ăn sam, ăn dặm) sớm trước 4 tháng.
• Trẻ ở gia đình đông con, đẻ dày.
• Trẻ bị các bệnh nhiễm khuẩn như tiêu chảy hoặc viêm đường hô hấp cấp tính, sởi.

3. Đánh giá tình trạng dinh dưỡng của trẻ

Các bà mẹ cần cân con thường xuyên hàng tháng và sử dụng biểu đồ phát triển để nhận biết sự phát triển thể lực của trẻ. Với chỉ tiêu cân/ tuổi ở mức kênh A là trẻ bình thường, trẻ ở kênh B là SDD vừa, kênh C là SDD nặng và kênh D là SDD rất nặng.

Những trẻ Suy dinh dưỡng thể cân nặng theo tuổi dưới -3SD, hoặc có số đo chu vi vòng cánh tay dưới 110mm cần phải có chế độ phục hồi dinh dưỡng hợp lý.

4. Hướng dẫn nuôi trẻ SDD tại nhà

• Trẻ SDD thường biếng ăn nên người mẹ cần chăm sóc trẻ ăn uống chu đáo hơn, dỗ dành trẻ để trẻ ăn được nhiều.
• Người mẹ hoặc bà trực tiếp cho trẻ ăn, không nên để trẻ hoặc anh chị nhỏ lo liệu bữa ăn cho trẻ
• Trước hết phải chú ý tới vệ sinh thực phẩm và vệ sinh ăn uống. Trước khi nấu ăn và cho trẻ ăn cần rửa tay bằng xà phòng. Nấu xong cho trẻ ăn ngay, không để thức ăn nguội lạnh. Nếu dùng thức nấu trước thì phải bảo quản che đậy cẩn thận và trước khi cho ăn phải đun sôi lại.
• Nguyên tắc chế biến thức ăn cho trẻ là dùng thức ăn từ loãng đến đặc, từ ít đến nhiều, từ mềm đến cứng, từ một loại thức ăn cho đến nhiều thức ăn hỗn hợp và với lượng tăng từ từ theo tuổi.

Cụ thể nuôi dưỡng trẻ theo nhóm tuổi như sau:

Trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi:

• Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn bất cứ khi nào trẻ muốn kể cả ngày lẫn đêm.
• Không nên cho trẻ ăn uống thứ gì ngoài khác sữa mẹ.
• Không cho trẻ bú chai.

Trẻ trên 6 tháng tuổi:

• Bú mẹ hoàn toàn cả ngày lẫn đêm khi nào trẻ muốn, ít nhất cho bú 8 lần trong một ngày đêm.
• Cho trẻ ăn thêm 1- 2 bữa bột đặc dần với các loại thức ăn bổ sung cho trẻ trên 6 - 12 tháng tuổi.

Trẻ trên 6 - 12 tháng tuổi:

• Cho trẻ bú mẹ bất cứ khi nào trẻ muốn.
• Cho trẻ ăn bột đặc với các loại thực phẩm trong 4 nhóm thực phẩm (tô màu bát bột)
• Bột đặc với:

- 1 - 2 thìa dầu hoặc mỡ.

• Số bữa ăn: Cho trẻ ăn 3 bữa/ ngày nếu còn bú mẹ và 5 bữa/ ngày nếu trẻ đã cai sữa. Mỗi bữa cho trẻ ăn 3/ 4 đến 1 bát.
• Cho trẻ ăn thêm hoa quả có sẵn tại địa phương sau khi ăn và vào giữa các bữa chính như chuối, hồng xiêm, cam, xoài, đu đủ, táo, na...

Trẻ từ 12 tháng - 2 tuổi:

• Tiếp tục cho bú mẹ khi nào trẻ muốn.
• Cho trẻ ăn phối hợp nhiều loại thức ăn phối hợp như cháo đặc, cơm nát, bún, phở cùng với:
• Thịt (thịt lợn, bò, gà...) ninh nhừ hay băm, thái nhỏ hoặc với tôm, cua, cá, trứng, hến...
• Rau xanh: Rau ngót, rau cải, rau muống, bắp cải, xu hào.
• Mỡ hoặc dầu: 1 - 2 thìa/ bữa
• Số bữa: Cho trẻ ăn 5 bữa/ ngày, mỗi bữa ít nhất 1 đến 1,5 bát.
• Cho trẻ ăn thêm hoa quả có sẵn ở địa phương như chuối, hồng xiêm, cam, xoài, đu đủ, táo, na...

Trẻ lớn 2 tuổi:

• Cho trẻ ăn 3 bữa cùng gia đình, ưu tiên cho trẻ thức ăn có nhiều chất dinh dưỡng như thịt, cá, tôm, trứng và các loại rau xanh.
• Giữa các bữa chính nên cho trẻ ăn thêm ít nhất 2 bữa phụ bằng các loại sữa, bánh, chuối và tào phở.
• Cho trẻ ăn thêm hoa quả có sẵn ở địa phương như chuối, hồng xiêm, cam, xoài, đu đủ, táo, na...

5. Chăm sóc trẻ suy dinh dưỡng

• Trẻ suy dinh dưỡng thường yếu và hay quấy khóc, vì vậy cần sự chăm sóc của mẹ và người lớn trong gia đình.
• Cần giữ gìn vệ sinh thân thể, quần áo cho trẻ. Thường xuyên tắm rửa cho trẻ, rửa tay bằng xà phòng cho trẻ trước khi ăn và sau khi đi ngoài. Mặc quần áo ấm về mùa đông và thoáng mát về mùa hè.
• Cho trẻ ngủ ở nới thoáng và yên tĩnh, bảo đảm cho trẻ ngủ đẫy giấc, ngủ theo nhu cầu của trẻ.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang