Chăm sóc nuôi dưỡng trẻ bị tiêu chảy

1. Tiêu chảy là gì?

• Là tình trạng trẻ đi ngoài phân lỏng hoặc nhiều nước trên 3 lần/ ngày.
• Tiêu chảy cấp xảy ra đột ngột, kéo dài không quá 14 ngày (thường dưới 7 ngày).
• Tiêu chảy kéo dài là khi bị tiêu chảy trên 2 tuần hoặc nhiều hơn.
• Khi tiêu chảy mà phân có máu gọi là lỵ.

2. Sự nguy hiểm của tiêu chảy

• Trẻ em bị tiêu chảy thường bị suy dinh dưỡng và có thể dẫn tới tử vong. Tiêu chảy cấp thường chết do cơ thể bị mất lượng nước và muối lớn. Một nguyên nhân quan trọng nữa gây ra chết là lỵ.
• Suy dinh dưỡng và tiêu chảy thường liên quan chặt chẽ với nhau, ở trẻ suy dinh dưỡng thường bị ỉa chảy và khi bị ỉa chảy sẽ gây nên suy dinh dưỡng và làm cho suy dinh dưỡng nặng hơn. Khi bị tiêu chảy thì cơ thể trẻ sẽ giảm hấp thu các chất dinh dưỡng và thường kém ăn, ăn không ngon miệng, đồng thời có những bà mẹ ngừng cho con ăn hoặc kiêng khem quá mức khi trẻ bị tiêu chảy.

3. Chăm sóc trẻ bị tiêu chảy

• Trẻ bị tiêu chảy cần nhiều dịch hơn bình thường để bù lại lượng dịch mất qua phân và nôn. Nếu cho trẻ uống đủ lượng dịch ngay khi mới bị tiêu chảy thì có thể phòng được mất nước.
• Ngay tại nhà cần cho trẻ uống nhiều nước hơn bình thường như ORS, nước cháo, súp, nước gạo rang, nước cơm và nước đun sôi để nguội.
• Nguyên tắc chung là cho trẻ uống nhiều hơn bình thường, cho trẻ uống khi nào trẻ muốn và tiếp tục bù dịch bằng đường uống đến khi hết tiêu chảy. Đối với trẻ nhỏ dưới 2 tuổi chưa tự đòi uống nước được mà trẻ biểu hiện dấu hiệu khát nước bằng sự kích thích khó chịu. Vì vậy, cần phải cho trẻ uống nước để đánh giá xem trẻ có khát và muốn uống nước không. Khi trẻ không muốn uống nữa nghĩa là đã đủ lượng dịch bị mất.
• Cách cho uống: Không cho trẻ bú chai, cho trẻ nhỏ uống bằng thìa, cứ 1 - 2 phút cho uống một thìa. Trẻ lớn hơn cho uống bằng cốc, uống từng ngụm một. Nếu trẻ bị nôn, cần ngừng cho uống trong 10 phút, sau đó lại tiếp tục cho uống, nhưng uống chậm hơn, ví dụ: 2 - 3 phút cho uống một thìa. Số lượng dịch cần cho uống tại nhà sau mỗi lần đi ngoài là:

ü Trẻ dưới 2 tuổi: 50 - 100 ml

ü Trẻ 2 - 10 tuổi: 100 - 200 ml

ü Trẻ 10 tuổi trở lên và người lớn: uống theo nhu cầu

Đối với trẻ bị tiêu chảy kéo dài cần bổ sung ngay 1 liều vitamin A

theo quy định.

4. Các loại dịch dùng trong điều trị tiêu chảy

O-rê-zôn (ORS): là dung dịch tốt nhất để điều trị ỉa chảy.

Cách pha dung dịch ORS:

• Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước khi pha.
• Đổ bột trong gói vào một bình hay ấm tích sạch, đong đúng 1 lít nước sạch, tốt nhất là nước đun sôi để nguội, trong trường hợp không thể có được thì dùng nước nào sạch nhất. Đổ nước vào bình chứa và ngoáy kỹ cho đến khi bột hòa tan hoàn toàn. Đậy bình lại cho trẻ uống trong vòng 24 giờ. Khi quá 24 giờ thì đổ dung dịch đã pha đi và pha dung dịch mới.

Cách nấu cháo muối

Dùng một nắm gạo, một nhúm muối và 6 bát ăn cơm nước sạch, đun nhừ rồi lấy nước cho trẻ uống.

5. Nuôi dưỡng trẻ khi bị tiêu chảy

Nuôi dưỡng trẻ khi bị tiêu chảy rất quan trọng để đề phòng trẻ bị suy dinh dưỡng.

• Trẻ nhỏ dưới 6 tháng đang bú mẹ vẫn tiếp tục cho trẻ bú bình thường và tăng số lần bú. Với trẻ ăn sữa bò thì vẫn cho ăn như bình thường.
• Trẻ trên 6 tháng tuổi ngoài sữa mẹ hoặc sữa bò (đối với trẻ nuôi thức ăn nhân tạo) cần cho trẻ ăn thêm nhiều lần và ít một, các thức ăn giàu dinh dưỡng như thịt, trứng, sữa cá... Và cần cho thêm dầu mỡ để tăng thêm năng lượng của khẩu phần. Cho trẻ ăn thức ăn mềm, nấu kỹ, dễ tiêu hóa và cho ăn ngay sau khi nấu để đảm bảo vệ sinh, giảm nguy cơ bội nhiễm. Nếu phải cho trẻ ăn những thức ăn đã được nấu sẵn thì cần phải đun sôi lại trước khi cho ăn. Cho trẻ ăn thêm các hoa quả chín hoặc nước hoa quả như chuối, cam, chanh, xoài, nước dừa, đu đủ... Để tăng lượng kali.
• Không dùng các loại nước giải khát công nghiệp, nước ngọt có ga và các loại thức ăn có nhiều đường vì chúng làm tăng ỉa chảy.
• Tránh cho trẻ ăn các loại thực phẩm có nhiều xơ hoặc chất dinh dưỡng như rau thô, tinh bột nguyên hạt (ngô, đỗ...) khó tiêu hóa.
• Súp và cháo loãng chỉ là các dung dịch để bù nước, không nên coi là thức ăn vì không cung cấp đủ chất dinh dưỡng.

Số lượng và số lần cho ăn.

• Cần cho trẻ ăn đầy đủ khi bị tiêu chảy, khuyến khích dỗ dành cho trẻ ăn nhiều càng tốt. Cứ 3 - 4 giờ cho trẻ ăn một lần, cho ăn khoảng 6 lần trong ngày. Cho trẻ ăn ít và nhiều lần thì tốt hơn ăn nhiều nhưng ít lần.
• Sau khi khỏi tiêu chảy, để giúp cho trẻ nhanh phục hồi và không suy dinh dưỡng, cần cho trẻ ăn thêm mỗi ngày một bữa nữa trong 2 tuần liền. Với trẻ tiêu chảy kéo dài cho trẻ ăn thêm mỗi ngày một bữa và kéo dài tối thiểu là 1 tháng.

6. Khi nào cần mang trẻ đến cơ sở y tế

Sau khi điều trị tại nhà 2 - 3 ngày không đỡ hoặc khi xuất hiện một trong các triệu chứng sau:

• Ỉa nhiều lần, phân tóe nước
• Nôn liên tục nhiều lần
• Có biểu hiện khát nước tăng
• Có sốt
• Ăn uống kém hơn bình thường
• Có máu trong phân

7. Phòng bệnh tiêu chảy

• Trẻ cần được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi.
• Cho trẻ ăn sam (ăn bổ sung) khi trẻ tròn 6 tháng. Bột cần được nấu với đủ các loại thực phẩm trong 4 nhóm thức ăn, chú ý cần cho thêm dầu, mỡ vào bột. Thức ăn cần được nấu kỹ, nghiền nhỏ và cho ăn ngay sau khi nấu.
• Thức ăn cần đảm bảo vệ sinh, sạch sẽ.
• Không cho trẻ bú chai, cho trẻ ăn uống bằng bát, cốc và thìa.
• Mọi người trong gia đình đều rửa tay sau khi đi ngoài và trước khi nấu ăn và trước khi ăn.
• Mọi người đều phải sử dụng nhà vệ sinh. Cho trẻ đi ngoài vào bô và đổ phân vào hố xí.
• Tiêm phòng sởi cho trẻ khi được 9 tháng tuổi.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang